Katipunan

DOCUMENTS OF THE Katipunan
HOME Sb. Katagalugan Letter dated November 17, 1895 Source: Archivo General Militar de Madrid: Caja 5677, leg.1.62
Introduction In this letter, the president of Sb. Katagalugan, Alejandro Santiago (“Halimaw”) informs his fellow office-holders within the council that Eleuterio de Guzman (“Lintik”), the sometime treasurer, had passed information about the Katipunan to the Policia Secreta. The two specific charges against Eleuterio de Guzman detailed in the letter are firstly that he had divulged to a police agent the secret signals and passwords used within the KKK, and secondly that he had also divulged to the police the identity of at least one Katipunan member – Esteban Cruz, “Buan”. Since these acts of treachery were placing individual members and the KKK as a whole in grave peril, Santiago urgently asks his fellow office-holders to let him have their considered views on how this situation should be tackled, and on what punishment Eleuterio de Guzman should suffer. Whoever was selected to execute the agreed punishment, he says, should be reproached by no one. It is not known whether the accusations were true. The individual whose name he had allegedly passed to the secretas – Esteban Cruz – remained at liberty, at least for a few more months. A couple of weeks after this letter was written, according to Pio Valenzuela, the Supreme Assembly of the Katipunan sentenced Eleuterio de Guzman to death, which given the gravity of his alleged crimes seems entirely credible. No evidence has been found, however, to suggest this sentence was ever executed.[1] This and other references in the Katipunan documents to the unwanted attentions of the secret police, of course, raise intriguing questions as to when the Spanish authorities first obtained specific, solid intelligence about the Katipunan, as distinct from just vague rumours and unreliable gossip about masonic plots, filibusterismo and personas sospechosas.[2] The answer to these questions might well be found in the records of the Cuerpo de Vigilancia y Seguridad, the body formed in 1895 to which the secret police mentioned here most likely belonged.[3] Although these records were acquired by the Philippine Government back in 1996, it appears that nothing has yet been published on what they contain.[4] As was customary in the KKK at this time, Santiago used small crosses rather than dots to signify an abbreviation. This usage has been copied below in the transcription of the heading, but not throughout.
› › › › › › › › › › › › › › › › › › › › ›
K_xK_xK_x Ll_xV_xN_xLl_xB_x Pngxjxfnll Oh mga ginigiliw kong mga Kp_xna pinuno ng Sb. Ktg. at mga By.: Minatapat kong isanguni sa inyong kamahalan ang mga sumbong na tinangap sa Sb. ito, laban sa Kp. na Jñlltñk Eleuterio de Guzman ang mga sumusunod: Kaunaunahan = Ng ikalabing apat nitong umiiral na buan sa oras ng alas 5 y ½ ng hapon, dumating sa aking bahay ang mga Kp. na Pang. ng K.S. at sa By. sa “Koncepcion,” na ipinag tatanong na kon ang na nasabikong Kp. ay sa ngayoy tumatangap ng balita tunkol sa mga kalihiman na ating ginagawa, ang sagot koy hindi, ang Kp. nayan sa ngayoy gumagamit ng malaking kataksilang dito sa K.K.K.ģ.v.N.Ll.B. na ang taksilang ginagamit, ang mga lihim dito sa Ktp. na hindi dapat ipahayag kangino mang walang malay, gaya ng mga señas tokes at mga mahal na wika ay ipinakilala sa isang W. na Policia Secreta upang makilala ng nasabing Sekreta ang mga nasasanib na mga tawo sa Ktp. ito, sa masamang nais na ipahuhuli, kayangat ang Pang. sa nasabikonang By. ayun sa ibinigay sa kaniyang señas ay kaniyang nakilala at siya namay napakilala na nang papatotoo ay si Guzman pagkat doon ng yari sa kaniyang tindahan ang mga bagay na yon, na iyan ay Kp. na nasasanib sa By. Dalisayan sa Kalookan, sa bagay nayaon ay ipinag tanong sa Pang. ng K.S. na kun ang pangalang Igmidio Tolentino ay totoo ngang nasasanib sa By. Dalisayan ang sagot ay wala, cayangat sumanguni naman dito sa Ktg. kun tunay ngang Kp. yang pangalang yan na namamagat na itak ang sagot koy hindi malaman, nguni datapua ginawa ko ang marapat napag uusig sa dalawang By. Kb. at Kto. ay walang makapag sabi na iyay Ktp. Ikalawa = Ngayong ikalabing pito nito ring umiiral na buan sa oras ng alas 9¼ ng umaga dumating dine ang Kp. na Buan Estevan Kruz na ipinag sasabi ayon sa tinangap niya sa Kp. na Mariano Trajano na namimiligro ang kaniyang kalagayan ayun sa sinabi sa kaniya ng isang Policia Sekreta na icao aniyay nakikilala ko na isaka sa Ktp. na sa amiy ipinauusig, na ang may sabi sa kania ay si Eleuterio de Guzman maestro sastre. Sa bagay nayon ang tanong ko sa inyo mga ginigiliw kong mga Kp. sa kapahamakan ng ating Kp. at sampu pa ng Ktp. Ano ang inyong minamatapat sa rile ninyong bait na sukat iganti sa kaniyang mga iniugali [?] antay ko ang mahinahon ninong kasagutan na dapat gamitin sa kataksilan niya upang huag ng sapitin ang kalagimlagim na mapagsasapit ng Ktp. ang siyay ating papamalagim sa kataksilan niyang ginagawa o ang kitlin ang masamang supling na ditoy siang sisira sa kalakhan, ang bagay na itoy kong kaya ko itinala sa ganitong kaayusan ayun sa tinataglay nating mga kahigpitan sa panahong ito sa naguusig sa ating Policia Sekreta, at sa banta ko ay lalong magaling ang sa papaganitong kaayusan upang itong mapag himig na mabuti sa inyong sariling bait o malines na konsiencia ang lahat ng sumbong na ditoy na tatala, at ang matapat na inyong kasagutan o magiging pasiya sa lahat ng yaon ay mangyaring inyong itala sa isang liham na lihim na walang macababatid na sino paman at gayondin naman itala ninyo sa nasabing liham ang inong minamagaling na paraan ayun sa pagkitil ng masamang sumisira sa atin, at tuloy ipag ka tiwala sa may dala nito ang kasagutang lihim, at kun sino man sa atin ang mahalal na tutupad ng kaparusahang igagawad sa taksil na loob ay walang makasusuay, at ang sumuay ay siang unang gagamitan niyang mahigpit na kaparusahan. Tundo (Maynila) ikalabing pito nitong buan ng Noviembre ng taong isang libo walong daan at siam napu at lima = Kntngnjxgnll = Ng Png Fnjñvnw

Notes